19.yüzyılın 2. yarısının en büyük ve köklü sanatsal olayı Empresyonizm’in doğmasıdır. Empresyonizm sanat ve edebiyatta duyguları belirtme şekli, diğer bir adıyla izlenimciliktir. Dıştan ve içten gelen bir faaliyet nedeniyle kişinin zihninde beliren, ani güçlü etkidir. Empresyonizm adıyla beliren hareket, Claude Monet, Camile Pisaro gibi ressamlarca ortaya atılmış ve 19. Yüzyılın son döneminde ortaya çıkmıştır. Empresyonizm; doğada her an değişen izlenimin uçan etkilerini aksettirmeyi amaç edinen sanat biçimidir. (Sanatsal, 2019)

Gelincikler - Monet
Gelincikler – Monet, 1873

Empresyonist sanatçılar; ışığı, ışığın değişen görüntülerini, kırılmalarını, doğaya yansıyış hallerini yakalamak için uğraşan; taze renkleri, gördükleri anın ışığını, yansıyan renklerini seven kişilerdir. 19.yüzyılın bütününe baktığımızda en zengin dönem denilebilir. Çünkü aynı sahnenin ışığının görüntüsü günün farklı saatlerinde tekrar tekrar resmedilmiş, verimli ve ilginç bir deneme kaydedilmiştir. Doğayı tasvir eden bu sanatçılar duygularının tuvale aktarılmasını da serbest şekilde resmetmişlerdir. Bu sebeple ki onlar için açık hava olmazsa olmazdır. Bu sayede ışığın doğayı nasıl kucakladığı, güneş ışığının en küçük ayrıntılara inerek bir yaprağı, bir çiçeği nasıl okşayıp geçtiğine şahit olmuşlardır.

Bazzille’in Atölyesi – Bazzille, 1870

Bu sanatçılar siyah rengi kullanmadıkları için; karanlık daha doğrusu gece tasvirleri yapmamışlardır. Renoir’in “ Birgün Monet’in paletinde siyah yoktu, onun yerine mavi kullandı. İzlenimcilik de bu şekilde doğmuş oldu.” sözlerinin bunun destekleyicisi olduğunu söyleyebiliriz. Boudin, Jonkind ve Corottan esinlenmiş olan bu sanatçı 1870 yılında Pissaro ve Sisley ile Londra’ya gitmiş, şehrin sisli atmosferindeki ışık oyunlarından çok etkilenmesiyle empresyonist sanatın ilkelerini pekiştirmiştir (Turani, 1983).

Monet İzlenim
İzlenim – Monet,1872

Monet’in empresyonizm akımına adını veren Impressione tablosunda sabahın, konturları silen sisli atmosferinde doğmakta olan güneş turuncu bir top görüntüsündedir. Kırılan ışıklar, çubuklar halinde su üzerine parça parça düşmektedir. Kayıklar ve insanlar lekelerle belirtilmiştir.

 

Empresyonizm Akımının Öncüleri

Renoir, Sisley ve Degas
Renoir, Sisley ve Degas

İlk izlenimci sergi 1874’de açılmıştır. En ünlü sanatçıları arasında Monet, Renoir, Sisley ve Degas sayılabilir. Gerçekçi anlayışın resimdeki son halkası olarak değerlendirilebilir. Gerçekten de, Batı resim sanatında doğaya sadakat kaygısıyla çalışan son önemli akım İzlenimcilik’tir. İzlenimciler’in algıladığı ve resmettiği biçimiyle doğa belirli bir andaki ışık ve aydınlık etkisinden ibarettir. Dolayısıyla, İzlenimciler nesnelerin yalnız biçimlerini betimlemenin ötesine giderek, onların ışık karşısındaki davranışlarını resmetmeyi amaçlamışlardır.

Yağmur, Buhar ve Sürat – Turner, 1844

Bu amaç nedeniyledir ki, izlenimci resimde kesin konturlar ve titiz ayrıntılar görülmez; aksine, betiler çevreyi aydınlatan birer ışık kaynağı gibi, “ışıma” izlenimi verirler. Türkiye’de de İzlenimci resim sanatı doğrultusunda çalışan sanatçılar ortaya çıkmıştır. Bunların başında Namık İsmail ve İbrahim Çallı gelir (Sözen, 2012)

Empresyonizm (İzlenimcilik) Akımının Örnekleri

Akşam Karanlığında San Giorgio Maggiore - Monet, 1908
Akşam Karanlığında San Giorgio Maggiore – Monet, 1908
Bougival'daki San Nehri - Pissarro, 1870
Bougival’daki San Nehri – Pissarro, 1870
Bir Kış Sabahı Montmartre Bulvarı-Pissarro,1897
Bir Kış Sabahı Montmartre Bulvarı-Pissarro,1897

 

19. yüzyıldan sıyrılarak 20. yüzyılın en önemli sanat kuramlarından Bauhaus sanat akımı hakkında bilgi almak için ilgili yazımızı ziyaret edebilirsiniz!